(Foto: Álvur Haraldsen)
UArctic Congress 2026: Ljómandi veitsla í Tórsgøtu
Tórshavnar kommuna stuðlaði almennu reseptiónini í Tórsgøtu í kvøld, har gestirnir á UArctic Congress 2026 fingu mangt gott serføroyskt til góma og oyru
Beint eftir nátturðatíð í kvøld var Tórsgøta í miðbýnum í Havn karmur um nógv at tí besta, sum Føroyar hava at bjóða úr kova og instrumentum, tá almenn móttøka var fyri luttakarum á stóru UArctic-ráðstevnuni.
Hóast svikaligt maiveður, so var tiltakið fyri tað mesta hildið uttandura, tó at opið hús eisini var í hugnaliga Reinsarínum og Perluni. Og tað forðaði ongum, tí sera nógvir ráðstevnugestir úr øllum heimsins herðashornum vóru við upp á tað.
Eitt rættiliga leskiligt úrval av staðbundnum mati var at fáa, m.a. fiskasúpan, jákupsskeljar, snerkt lambs- og neytakjøt, og sjálvandi vóru eisini vegansk alternativ á matarlepanum og okkurt søtt omaná.
Eftir ein drúgvan dag við Tjarnir á tremum við røðum, framløgum og orðaskifti, so skuldu oyru bara leggjast til tvær - stuttar og lættari - røður hesaferð. Jóan Petur Hentze, kommunustjóri í Tórshavnar kommunu, og Martin Tvede Zachariasen, rektari á Fróðskaparsetri Føroya, søgdu nøkur orð undir pallstjóraleiðslu av Magna Mohr, prorektara fyri gransking.
Tá fólk beint eftir útvarpstíðindini komu í Tórsgøtu, diskaði Sunneva Háberg Eysturstein. Síðani trein Harmadun á pall og spældi fólkarokkin úr føroyskari rót, sum vit kenna hann. Tað gjørdu áhoyrararnir ikki, men tey sóu øll út til at elska tað. Seinni spældi eitt dugnaligt orkestur við Musikkskúlanæmingum inni í Reinsarínum. Alto, eitur tað, og har sótu mangir granskarar, eisini teir við gránanadi vangum, við blonkum eygum undir hvørjum tóna.
- Lovaði eg ikki tykkum í morgun ein heilt øðrvísi ráðstevnudøgurða, enn tit áður hava roynt?, rópti Magni Mohr, sum fyrr um dagin eisini var pallstjóri í marghøllini Við Tjarnir. - Og passar tað ikki, sum eg lovaði?, spurdi hann aftur fjøldina, sum við lógvabrestum svaraði JÚ!
Jóan Petur Hentze hevði eina góða heilsan frá høvuðsstaðarkommununi, sum hevur sum ambitión at gera Havnina til ein rættan universitetsbý.
Martin Tvede Zachariasen, rektari á Fróðskaparsetri Føroya, nýtti m.a. høvið til at greiða glaðu fjøldini frá "opnum húsum", sum øll í Føroyum kenna so væl:
- Kæru gestir og starvsfelagar
Vælkomin til setanarmóttøkuna fyri UArctic Congress 2026. Vegna Fróðskaparsetur Føroya, sum er vertur fyri ráðstevnuni, eri eg sera fegin um at bjóða tykkum vælkomnum til eitt kvøld við føroyskum mati, mentan og góðum samrøðum.
Takk til Tórshavnar kommunu fyri at stuðla hesum tiltakinum á hesum hugnaliga staðnum mitt í hjartanum í Havn — og kanska eisini í hjartanum í Føroyum.
Ferðavinnan í Føroyum veksur skjótt, og tað merkir, at hotell og privat gisting nú eru før fyri at hýsa einum rættiliga stórum tali av gestum. Samstundis veksur talið av flogferðum til og úr Føroyum — eins og talið av beinleiðis ferðamálum.
Eg vil fegin siga tykkum gestum frá nøkrum loyndarmálum um føroyingar. Eg vóni, at tit fara at uppliva nakað av hesum sjálvi, meðan tit eru her.
Føroyska málið er ríkt, og orðini bera djúpa mentanarliga merking. Eitt teirra er gestablíður. Orðið gestur merkir “gestur”, og blíður merkir “vinarligur”.
Saman lýsir orðið føroysku siðvenjuna at vera hjartalig og blíð móti gestum. Bara fyri fáum áratíggjum síðani kundu ferðafólk, sum vitjaðu í smáu bygdunum, spontant verða boðin inn í privat heim til eina máltíð.
Fara vit enn longur aftur í tíðina var siðurin at seta so nógv av mati og drekka á borðið til gestirnar, at ætlanin ikki neyðturviliga var, at alt skuldi etast, men heldur at vísa, at tað var ríkiligt til øll.
Og sjálvandi kundi tað, sum var eftir, altíð njótast, tá gestirnir vóru farnir — og tað var heldur ikki nakað ringt úrslit!
Í nýggjari tíð er hugtakið gestablídni ment til tað meira handilsliga hugtakið heimablídni, har privat heim verða latin upp fyri vitjandi til mat og aðrar mentanarligar upplivingar.
Í kvøld fara tit at uppliva nakað, sum er tætt knýtt at einari aðrari gamlari føroyskari siðvenju, nevniliga opið hús. Tað merkir heilt einfalt, at øll eru vælkomin at vitja í einum privatum heimi í sambandi við eina serliga hending sum til dømis ein rundan føðingardag, dóp ella konfirmatión.
Gloym alt um skrivstovuveldi við gestalistum og at halda skil á “répondez s'il vous plaît” — kunngerið bara tíð og stað.
Mamma mín, sum er hálv donsk og hálv føroysk, bleiv ongantíð heilt unnilig við hetta hugtakið og óttaðist altíð, at maturin fór at ganga undan. Henda siðvenjan krevur jú, at ein hevur nóg mikið av mati, sum skjótt kann setast fram til óvæntaðar gestir!
Døgurðin hjá okkum her í kvøld er eitt “opið hús” fyri allar luttakarar á UArctic Congress 2026. Eg eri púra vísur í, at maturin fer ikki at ganga undan, so eg vóni, at tit fáa eitt sera gott kvøld!
